Książek o Mazurach nigdy dosyć

przez monika
Odsłony: 22

O dawnych kościołach i parafiach na terenie Diecezji Mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z ks. Rudolfem Bażanowskim - biskupem w stanie spoczynku rozmawia dr Alfred Czesla.

- W ostatnich latach ukazuje się coraz więcej publikacji i  artykułów na temat mazurskiego ewangelicyzmu. Ksiądz też jest autorem kilku. Czym tłumaczyć to zainteresowanie?

- Przybywając jako młody duchowny, w 1977 r. na teren Diecezji Mazurskiej nie znałem zbyt dobrze historii tej ziemi. Informacje były często rozproszone i  niejednokrotnie trudne do odnalezienia. Postanowiłem je zebrać, aby zaspokoić, nie tyle własną ciekawość, lecz aby przybliżyć skomplikowane losy Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego Diecezji Mazurskiej w  2. połowie XX i do 2017 r. osobom zainteresowanym.

- W  1525 r. rozpoczął się proces odnowy religijnej na Mazurach jak ona przebiegała?

- Koncentrowała się przede wszystkim na odnowie życia duchowego, na wprowadzaniu w  codzienne życie nauki Ewangelii. Obiekty sakralne pozostawały do użytku tych samych wiernych i  często z  tymi samymi duchownymi. Przechodziły jedynie spod jurysdykcji papieża pod prawo Księstwa Pruskiego. Nadużyciem jest twierdzenie, że ewangelicy w  XVI w. zabrali katolikom ich kościoły. Funkcjonowały dalej diecezje: pomezańska i sambijska z biskupami, którzy opowiedzieli się za Reformacją. Kościoły i parafie na terenie ówczesnych krain historycznych - Natangii i  Barcji przynależne wcześniej do diecezji warmińskiej zostały przyłączone do biskupstwa sambijskiego. Kościoły i  parafie w  granicach Warmii (dominium biskupa warmińskiego i kanoników warmińskich) pozostały katolickie.

- Do 1945 r. w Prusach Wschodnich dominowali ewangelicy. Jaka była ich sytuacja po II wojnie światowej?

- Po II wojnie światowej w  granicach Polski znalazło się 285 parafii byłego kościoła unijnego w  Prusach Wschodnich. Początkowo ewangelikami, którzy ocaleli z  pożogi wojennej i  tymi, którzy tu przybyli, zaopiekowała się garstka (w grudniu 1945 r. było ich tylko 4) polskich ewangelickich księży. W  czerwcu 1946 r. została zorganizowana Diecezja Mazurska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, który stał się następcą prawnym przedwojennego Kościoła Ewangelicko-Unijnego. Kościół Ewangelicko-Augsburski pod względem duszpasterskim i  administracyjnym tylko w  niewielkim stopniu mógł wówczas sprostać potrzebom, ponieważ nie było dostatecznej liczby ewangelickich księży (wielu zginęło w czasie wojny). Mazurzy w  bardzo wielu miejscach przez długie lata nie mieli zadowalającej opieki duszpasterskiej. W 1950 r. na terenie Diecezji Mazurskiej mieszkało około 100 tysięcy Mazurów wyznania ewangelickiego. Z  Okręgu Mazurskiego (później województwa olsztyńskiego) wysiedlano Niemców, a  osiedlała się tu ludność głównie wyznania katolickiego. Nastawienie nowych mieszkańców wobec ewangelików było często wręcz wrogie. Mazurzy nie mając dostatecznego oparcia duchowego ze strony swego Kościoła, niechętnie widziani przez napływową ludność, a  także przez lokalne władze, szukali nowej ojczyzny poza granicami Polski. Wiele Mazurek i Mazurów, głównie poprzez małżeństwa mieszane, zostało wchłoniętych przez Kościół Rzymskokatolicki. Inne wyznania również nie stroniły od ich przejmowania. Dziś z  owej ok. 100-tysięcznej społeczności ewangelickiej zostało w Diecezji Mazurskiej około 5 tysięcy wiernych, skupionych w  15 parafiach z  29 filiałami. Obecnie w  tej diecezji posługę duszpasterską pełni 17 duchownych. Mimo dramatycznych losów, ewangelicy w  niewielkiej liczbie, pozostali na Mazurach. Świadectwem ich obecności są działające, również w  zakresie diakonijnym (charytatywnoopiekuńczym) i kulturalnym parafie oraz Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie (zarejestrowane w 1999 r.).

- Sprawował ksiądz przez ponad 40 lat posługę na Mazurach, ma ogromne doświadczenie duszpasterskie. Jak ksiądz ocenia aktualną sytuację ewangelików, jak widzi ich przyszłość? - Przyszłość Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego na Mazurach i  Warmii jest przede wszystkich w Bożych rękach. Naszym zadaniem jest zaś wierne trwanie przy Ewangelii Jezusa Chrystusa, realizowanie na co dzień Bożego przykazania miłości i szacunku do każdego człowieka i  całego stworzenia. Nie możemy nie pamiętać także o naszej historii i tradycji. Wydana przez Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie 2-tomowa pozycja „Kościoły i parafie Diecezji Mazurskiej. Przeszłość i teraźniejszość” ma na celu przypomnienie i utrwalenie dziejów ponad 300 ewangelickich sakralnych obiektów i wspólnot, które w nich się gromadziły.

Rudolf Bażanowski - biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w stanie spoczynku. Urodził się w 1953 r. w Kiczycach k/ Skoczowa. W 1978 r. ukończył studia teologiczne na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w  Warszawie. Od 1978 do 1997 r. - duszpasterz parafii w Kętrzynie, od 1997 do 2018 r. - duszpasterz parafii w Olsztynie. Od 1991 do 2018 r. zwierzchnik Diecezji Mazurskiej. Autor książki: Kościoły i parafie Diecezji Mazurskiej. Przeszłość i teraźniejszość. MTE, Olsztyn 2019.

Dr Alfred Czesla